Thanh điệu là thứ khiến người mới học tiếng Trung lo nhất. Tin vui là người Việt có lợi thế: tiếng Việt có 6 thanh, nên tai chúng ta đã quen phân biệt cao thấp. Việc cần làm là gắn mỗi thanh tiếng Trung với một cảm giác quen thuộc.
4 thanh và dấu tiếng Việt gần giống
| Thanh | Ký hiệu | Cách đọc | Gần giống | Ví dụ |
|---|---|---|---|---|
| Thanh 1 | ā | Cao và đều, giữ nguyên độ cao | Thanh ngang nhưng cao hơn | 妈 mā (mẹ) |
| Thanh 2 | á | Đi từ giữa lên cao | Dấu sắc | 麻 má (tê) |
| Thanh 3 | ǎ | Xuống thấp rồi hơi lên | Dấu hỏi | 马 mǎ (ngựa) |
| Thanh 4 | à | Từ cao rơi mạnh xuống | Dấu nặng nhưng dứt khoát hơn | 骂 mà (mắng) |
Ngoài ra còn thanh nhẹ (không có dấu), đọc ngắn và nhẹ, như chữ 吗 trong 你好吗.
Ba lỗi người Việt hay mắc
- Thanh 1 đọc quá thấp: thanh 1 phải cao như khi hát nốt cao, không phải thanh ngang bình thường của tiếng Việt.
- Thanh 4 đọc thành dấu nặng ngắn: thanh 4 rơi từ cao xuống thấp trọn vẹn, giống khi ra lệnh dứt khoát “Đi!”.
- Nhầm thanh 2 và thanh 3: thanh 2 đi thẳng lên; thanh 3 phải xuống thấp trước. Khi nói nhanh, thanh 3 thường chỉ còn phần xuống thấp.
Hai quy tắc biến điệu cần nhớ ngay
- Hai thanh 3 đứng cạnh nhau: chữ đầu đọc thành thanh 2. 你好 viết nǐ hǎo nhưng đọc ní hǎo.
- 不 (bù) trước thanh 4: đổi thành bú. 不是 đọc bú shì, 不客气 đọc bú kèqi.
Cách luyện mỗi ngày 10 phút
- Đọc to dãy mā – má – mǎ – mà, vừa đọc vừa vẽ đường đi của giọng bằng tay.
- Ghi âm giọng mình, nghe lại và so với giọng mẫu.
- Học từ mới luôn kèm thanh điệu, không học pinyin “trần”.
- Luyện theo cặp từ dễ nhầm: 买 mǎi (mua) và 卖 mài (bán).
Bài 1 của khóa tự học Cơ bản luyện đúng phần này, có nút nghe phát âm cho từng chữ và bài kiểm tra cuối bài.
Tác giả: thầy Nguyễn Đăng Khoa · Tiếng Trung Thầy Khoa